Een natte plek op de zolder, een druppel langs een balk of een kring in het plafond van de slaapkamer. Bij een pannendak denkt iedereen meteen aan een kapotte pan. Soms klopt dat, maar net zo vaak komt het water ergens anders binnen: bij de nok, langs het lood, bij een doorvoer, of onder pannen die gewoon heel zijn.
In dit artikel leest u hoe een pannendak water buiten houdt, op welke zeven plekken het misgaat, waarom de natte plek binnen zelden recht onder het lek zit, wat u zelf veilig kunt nagaan en wanneer herstel volstaat of het dak aan vernieuwing toe is. Lekt u door een plat dak, lees dan ons artikel over problemen met platte daken.
Een pannendak is geen dichte laag zoals de bitumen of EPDM op een plat dak. De pannen liggen als schubben over elkaar heen, haken achter de panlatten en voeren het water van pan naar pan naar beneden, de goot in. Tussen en onder de pannen zit altijd wat ruimte. Daardoor kan het dak ademen, maar het betekent ook dat er bij harde wind wel eens wat water of sneeuw tussendoor komt.
Daarom ligt er op de meeste daken een tweede laag onder de pannen: een dakbeschot of een folie. Wat er langs de pannen komt, loopt over die laag naar beneden en verdwijnt alsnog in de goot. Bij de nok, rond schoorstenen en dakramen, in de kil en langs gevels zitten de aansluitingen: nokvorsten, lood en zink. Zo bekeken heeft een lekkend pannendak bijna altijd twee oorzaken tegelijk. Er komt water langs de pannen of een aansluiting, en de laag eronder vangt het niet meer op.
Niet elke natte plek op zolder is lekkage. Is het hout of de folie vooral nat na koude nachten, ook als het droog is geweest, en zitten de druppels verspreid over het hele dakvlak, dan is het vaak condens: vocht uit het huis dat tegen het koude dak neerslaat. Dat los je niet op met een pan. Hoe u het verschil ziet, leest u in ons artikel over een vochtplek op zolder.
Is de zolder bij een gewone regenbui droog, maar ligt er na een storm uit één bepaalde richting water of na een sneeuwbui een laagje sneeuw, dan waait het onder de pannen door. Kijk dan bij daglicht naar de onderlaag: zijn er scheuren, losse stroken of plekken waar helemaal geen onderlaag zit? Smelt de stuifsneeuw, leg er dan een oude handdoek of plastic onder en veeg de sneeuw zo snel mogelijk weg, voordat het water in het hout trekt. Bij inwaaiende regen helpt het zelden om een paar pannen te vervangen. De vraag is dan of de onderlaag hersteld kan worden.
Water dat onder de pannen komt, valt meestal niet recht naar beneden. Het loopt eerst een stuk mee over de folie of het beschot, langs een panlat of een gording, en druppelt pas naar beneden waar het iets tegenkomt: een spijker, een naad, een balk. Daardoor kan een natte plek in het plafond een meter of meer lager liggen dan de plek waar het water het dak in komt. Soms ligt hij zelfs schuin opzij.
Daarom vervangen wij niet zomaar de pan boven de vlek. Wij volgen het spoor van binnenuit omhoog en kijken daarna van buiten waar het water werkelijk naar binnen komt. Een pan vervangen boven een vlek die van het lood bij de schoorsteen komt, kost geld en lost niets op.
Een nat pannendak is glad, en pannen breken als u erop gaat staan. Ga niet zelf het dak op, ook niet om ‘even een pan terug te leggen’. Smeer ook geen kit over scheuren in pannen of lood en spuit geen purschuim onder de pannen. Kit zet het lood vast en laat los zodra het werkt. Schuim houdt water vast in plaats van het af te voeren. Bovendien maakt het een echte reparatie later lastiger.
Met een paar vragen en een zaklamp komt u al een eind. Wat u ziet, helpt de dakdekker om sneller bij de oorzaak te komen:
Bij elke bui: denk aan een verschoven of gebroken pan of een gat in het lood. Alleen bij storm uit één richting of na sneeuw: denk aan water dat onder de pannen door waait. Alleen na koude nachten: denk aan condens.
Doe de lamp uit en kijk omhoog. Ziet u ergens licht tussen de pannen, dan ligt daar een pan scheef of is er een gebroken. Kijk ook naar de onderlaag: scheuren, losse stroken of plekken zonder folie.
Schijn met een zaklamp langs het hout boven de natte plek. Donkere strepen, schimmel of verkleurd hout laten zien waar het water al langer langs loopt. Maak foto’s en noteer bij welk weer het lekte.
Bekijk het dak vanaf de straat of uit een raam, eventueel met een verrekijker of de zoom van uw telefoon. Liggen er pannen scheef of in de goot? Loopt de nok recht? Ziet het lood rond de schoorsteen er los of gescheurd uit?
Druppelt het nu? Zet er een emmer onder, leg er een handdoek in tegen het spetteren en haal spullen weg die nat kunnen worden. Bij een groot lek na een storm kan een tijdelijke afdekking nodig zijn. Lees ook hoe u dakschade na een storm herkent.
Herstel volstaat meestal als het om een paar verschoven of gebroken pannen gaat, een losse nokvorst, een lekkende aansluiting rond een schoorsteen of dakraam, of een doorvoer die niet goed aansluit. De pannen worden teruggelegd of vervangen, de nok wordt opnieuw vastgezet en het lood wordt hersteld of vernieuwd. Wordt uw pan niet meer gemaakt, dan zoeken wij een passende vervanger. Ook daarover leest u meer in ons artikel over soorten dakpannen.
Vernieuwen wordt interessant als het niet om één plek gaat. Bijvoorbeeld als de meeste pannen poreus zijn geworden, als de onderlaag over grote delen vergaan is of helemaal ontbreekt, of als er na elke storm ergens anders iets mis is. Dan gaan de pannen eraf, komt er een nieuwe onderlaag op en wordt het dak opnieuw gedekt. Dat is ook hét moment om het dak te isoleren. Hoe u die afweging maakt, leest u in ons artikel dak renoveren of vervangen en op onze pagina over dakrenovatie.
Welke keuze in uw situatie logisch is, hangt af van de staat van de pannen en de onderlaag en wat u verder met het huis van plan bent. Dat bespreken wij pas nadat wij het dak van dichtbij hebben bekeken.
In de provincie Groningen ziet u alle soorten pannendaken naast elkaar. Rode en zwart geglazuurde pannen op boerderijen en oude panden, betonnen pannen op veel woningen uit de jaren vijftig, zestig en zeventig, en nieuwe keramische pannen op recente nieuwbouw. Op de oudere daken is de onderlaag vaak het zwakke punt. Bij de huizen uit de naoorlogse wijken raken de pannen zelf op leeftijd.
Daar komt de wind bij. Op het open land richting het Wad, de Dollard en de Veenkoloniën staat de wind vrij spel, en een storm uit het noordwesten zet daar pannen in beweging die in een beschutte straat in de stad blijven liggen. Wij komen lekkende pannendaken tegen in de stad, in Haren en Hoogezand, en in het lint van oude panden langs het kanaal in Stadskanaal. Meer over het weer en uw dak leest u in ons artikel over het Groningse klimaat.
Bel als er een natte plek ontstaat of groter wordt, als u licht door de pannen ziet, als er pannen of stukken van de nok in de tuin liggen, of als het na een storm of sneeuwbui binnen nat is. Wacht niet tot de plek in het plafond doorbuigt: water dat wekenlang in het hout trekt, maakt van een kleine reparatie een grotere. Wij zoeken eerst waar het water werkelijk binnenkomt en vertellen u daarna wat er nodig is. Meer over onze aanpak leest u op onze pagina’s over daklekkage in Groningen en dakreparatie.
Een pannendak lekt als er water langs de pannen of een aansluiting komt en de laag eronder het niet meer opvangt. De bekende oorzaken zijn verschoven of gebroken pannen, versleten pannen, losse nokvorsten, lood rond schoorsteen, dakkapel en dakraam, doorvoeren en zonnepanelen, de kil en de dakvoet, en regen of sneeuw die bij harde wind onder de pannen door waait. Let op wanneer het lekt, volg het spoor op zolder omhoog, blijf van het dak af en laat de oorzaak zoeken voordat er een pan wordt vervangen op de verkeerde plek.
Dakbedrijf 'T Noorden is uw lokale dakdekker in Groningen voor daklekkage, dakreparatie en dakrenovatie. Ook actief in Stadskanaal, Veendam, Winschoten, Delfzijl, Hoogezand, Haren, Assen, Leek en Zuidhorn. Lekt uw pannendak? Bel 06 12 37 08 53.
Wij zoeken waar het water werkelijk binnenkomt en herstellen wat nodig is, of adviseren eerlijk als het dak aan vernieuwing toe is. Eerst kijken, dan een vrijblijvende offerte.